1/ Różne kryteria podziału – wg podstawowego celu: efektywność może być oceniona dopiero po upływie jakiegoś okresu czasu
- podatki efektywnie fiskalne
- podatki nieefektywnie fiskalne – likwidowane, bo nie mają racji bytu
* problemy z reformą pr. pod. – odbierane jako zamach na stabilność finansów publicznych
2/ Klasyfikacja przedmiotowa podatków – ze względu na przedmiot i pod.opod.; dwa warianty:
- trójdzielna – podatki: wydatkowe, dochodowe, majątkowe
- czwórdzielna: + obrotowe
“opodatkowanie wydatków” – wg trójdzielnej rozumiane jako bezpośrednie (gdy podatnikiem jest wydatkujący) jak i pośrednie (gdy podatnikiem jest podmiot na rzecz którego wydatek ten jest ponoszony) – nie jest to to samo i lepszy jest wariant czwórdzielny
· obrotowe – przedmiotem opod. są określone czynności, o charakterze gosp. lub powtarzalne, które powodują uzyskanie obrotu (VAT, akcyza, od gier, importu towarów i usług, czynności cywilnopr.) – z reguły są pośrednie i przerzucalne, faktycznie obciążają nabywców towarów i usług
· dochodowe – bezpośrednie, przedmiotem opod. jest dochód podatnika; w Polsce pod. od os.fizycznych i pod. dochodowy od os.pr.(+ jednostek org. bez os.pr.)
· majątkowe – pod.opod. są niektóre elementy majątku (określony stan majątku na określoną datę lub przyrost majątku, gdy jest nieodpłatny i niezależny)
· wydatkowe – pod.opod. jest wartość wydatku, nawet sam fakt jego poniesienia; rzadkość
· konstrukcje mieszane – w jednym podatku występują elementy różnych przedmiotów i podstaw opodatkowania
3/ wg dochodów poszczególnych budżetów:
- podatki państwowe – dochód budżetu państwa, w państwach federacyjnych:
- dochód budżetu federacji
-dochód poszczególnych krajów związkowych
- podatki samorządowe – dochód budżetu j.s.t.
* instrumenty redystrybucji dochodów podatkowych zawarte w konstrukcji danego podatku:
- udziały poszczególnych sam.teryt. w podatkach państwowych (i odwrotnie)
- dodatki samorządowe do podatków państwowych (i odwrotnie)
( w Polsce tylko udziały budżetów sam.ter. w podatkach państwa)