2/ Klasyfikacja nadpłat:
· wynikające z błędnych obliczeń co do samego faktu wpłaty albo jej wysokości, a popełnił je zobowiązany do wpłaty
· nadpłaty “systemowe” wynikające z prawnej konstrukcji zaliczek na podatek, bo ich suma jest wyższa niż zob. za okres podatkowy
· wynikające ze stwierdzenia nieważności albo uchylenia, zmiany decyzji ustalających zob. lub określających zal.pod. albo określających należności od płatników lub inkasentów
· wynikające ze stwierdzenia niekonstytucyjności lub sprzeczności z ustawą aktów normatywnych na podstawie których dokonano nienależnej wpłaty podatku
· będące skutkiem nadmiernej lub nienależnej wpłaty (zwrotu) nadpłaty
· będące skutkiem nienależnej lub nadmiernej wpłaty (zwrotu) kwoty zwrotu podatku

3/ Obowiązek zwrotu nadpłaty – muszą być zwrócone temu, kto dokonał wpłaty
- wcześniej podlegały zwrotowi tylko podatnikom
- Ord.pod.: możliwość również dla następców prpod.
- wyłącznie w formach pieniężnych:
· zaliczenie nadpłat na zaległe lub bieżące zob.pod. albo należności od płatników lub inkasentów (albo następców)
· wypłata w pieniądzu podmiotowi uprawnionemu (gotówkowo lub bezgotówkowo, ale niedopuszczalne w innych formach)
· zaliczenie nadpłat na przyszłe zobowiązania (należności) podmiotu uprawnionego do zwrotu (na wniosek zainteresowanego)

4/ Stwierdzenie nadpłaty
- wystąpienie nadpłaty ma charakter obiektywny – ex lege obowiązek zwrotu
- prawo do żądania zwrotu nie ma charakteru roszczenia cywilnoprawnego
- obowiązek zwrotu jest zob. publicznoprawnym

* sposoby stwierdzenia nadpłaty:
- podmiot uprawniony dokonuje odopwiedniej zmiany deklaracji pod. (WYJĄTEK)
- decyzje określające wielkość nadpłaty wydaje org.pod.(ZASADA)

2/ Ryczałty podatkowe – odrębna instytucja pochodna i fakultatywna; upraszczają zasady opodatkowania, gdy:
- istnieje co najmniej jeden podatek obciążający podatnika
- zasady ogólne są na tyle złożone, że można je uprościć
- podlegają im zob.pod., wyjątkowo zwroty (w Polsce nie)

3/ Cechy ryczałtów:
· określenie odrębnych zasad opodatkowania w stosunku do zasad ogólnych
· uproszczenie opodatkowania
· fakultatywny charakter – podatnik może zrezygnować z ryczałtu (wyjątek: przymusowe)
- z reguły naruszają zasadę równości – ale zmniejszają ryzyko podatkowe
- nie stosowane do płatników i inkasentów
- dotyczą głównie sfery dział.gospod.:
- podmiotów małych i średnich
- działalności ubocznej podatników
- podmiotów zajmujących się produkcją rolną, leśną, połowową

4/ Polskie ryczałty:
- pozorny – szczególne stawki podatku dochodowego dla niektórych rodzajów dochodu, nie podlegają kumulacji i opodatkowaniu na zasadach ogólnych
- rzeczywisty – był pod rządami ustawy o zobowiązaniach podatkowych; obecnie nie można wprowadzić inaczej niż ustawą; charakter fakultatywny: podatnik może opodatkowanie na zasadach ogólnych, ale ustawy podatkowe mogą wykluczyć możliwość wyboru formy opodatkowania – de lege lata charakter przymusowy

2/ Identyfikacja w Polsce:
a/ pierwszy nowoczesny system dla VAT i akcyzy ® art.9 ustawy 8.I.93r
- rejestracja podatników tych podatków
- nadawanie numerów identyfikacyjnych (NIP)
b/ ustawa 13.X.95r o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników
- powszechnie obowiązujące zasady w całości systemu podatkowego
c/ zasady identyfikacji:
· każdy podmiot, który staje się podatnikiem podlega ewidencji i identyfikacji NIP
· identyfikacja ma charakter jednorazowy i trwały (nie ulega zmianie)
· ma charakter uniwersalny, stosuje się do wszystkich podatków, też samorządowych
· charakter unikatowy – NIP wydany tylko jednemu podatnikowi, nie podlega sukcesji na os.3, nie może być nadany po raz drugi
· identyfikacja jest jawna – może służyć też innym celom

5/ Modyfikacja treści zob.pod:
- odroczenie terminu płatności lub rozłożenie go na raty
- zaniechanie poboru zobowiązania
- częściowe umorzenie zaległości podatkowej
- wstrzymanie wykonania zobowiązania ustalonego albo określonego decyzją pod. na podstawie przepisów proceduralnych
- częściowa abolicja podatkowa (odstąpienie od egzekucji części istniejących zal.pod.)
- częściowe uznanie ustawy podatkowej za sprzeczną z Konst. (zmiana treści zob.pod.)

6/ Dekaracja podatkowa:
a/ dla zob. powstających ex lege: określa wielkość zob., chyba że kwotę zob. określa płatnik; domniemanie, że zobowiązanie podane w deklaracji jest kwotą zgodną z prawem
b/ dla zob. powstających na mocy decyzji konstytutywnej: deklaracja może nie występować; ale gdy podatnik obowiązany jest do złożenia – org.pod. ma obowiązek ustalić zob.pod. w kwocie wynikającej z deklaracji, chyba że w toku postępowania udowodni, że jest inaczej
c/ nie występuje, gdy zob.pod. określa płatnik albo gdy pr.pod. nie nakłada obowiązku jej złożenia (gdy płatnik, inkasent ® oni składają deklarację)
d/ zmiana kwoty zob.pod:
- podatnik sam dokona zmiany deklaracji – samodzielnie lub z inicjatywy org.pod. (tzw. czynność sprawdzająca)
- org.pod. w postępowaniu podatkowym udowodni, że zob. jest inne lub go brak
- nieograniczone czasowo prawo podatnika do zmiany deklaracji – zawieszone tylko na czas trwania kontroli i postępowania podatkowego, w zakresie zob. kontrolowanych
- zmiana podlega ochronie prawnej: nie stosuje się do podatnika kar z uks i sankcji prpod.
e/ jest podstawą do wszczęcia czynności egzekucyjnych, gdy:
- zamieszczono w niej pouczenie, że stanowi podstawę do wystawienia tytułu egzekucyjnego
- doręczono upomnienie na podstawie przepisów egzekucyjnych

7/ Wygasanie zob.pod – skutek to brak obowiązku zapłaty kwoty należnej, a ewentualna zapłata powoduje nadpłatę;
* sposoby podstawowe:
- zapłata pieniężna – faktyczne uzyskanie przez budżet określonych kwot pieniędzy, także jako brak dokonania obowiązkowego wydatku (budżet uzyskuje realne kwoty)
· zapłata gotówkowa na rachunek org.pod.
· zpłata bezgotówkwa przy pomocy bankowych rozliczeń bezgotówkowych
· zaliczenia nadpłaty na poczet zob.pod
· zaliczenia zwrotu podatku na poczet zob. (obecnie brak)
· potrącenie wierzytelności z zob.pod.
· zapłata przy pomocy znaków skarbowych i papierów wartościowych emitowanych przez Sk.Pań., które wcześniej zostały nabyte w formie pieniężnej
- niepieniężna – budżet nie otrzymuje pieniędzy lecz inne aktywa, które mogą być przekształcone w dochody pieniężne (nie jest preferowana)
· przejęcie majątku podatnika
· zapłata podatku przy pomocy publicznych i niepublicznych papierów wartościowych
- przedawnienie

* szczególne formy wygasania:
- całkowite zanichanie poboru zob.pod.
- całkowite umorzenie zal.pod.
-całkowota abolicja podatkowa

8/ Zaległości podatkowe – powstaje, gdy w najpóźniej wymaganym terminie płatności nie nastąpiła w całości lub w części zapłata podatku (kwalifikowana postać zob.)

9/ Odsetki za zwłokę – ex lege powstaje pochodne zob.pod.; obowiązek zapłaty odsetek ciąży na podmiocie, który jest zobowiązany z tytułu zaległości
CEL: sankcyjne zwiększenie obciążenia podatkowego w przypadku nieterminowej płatności; z reguły są wyższe niż najwyższa stopa oprocentowania kredytów bankowych, dla eliminacji kredytowania się przy pomocy długów podatkowych

10/ Na równi z zaległościami podatkowymi stoją:
· kwoty otrzymane przez podmioty pr.pod. jako nienależne lub w kwocie wyższej od należnej
· nie wpłacone lub wypłacone w kwocie niższej od należnych zob.płatników i inkasentów
· nadpłaty otrzymane nienależnie lub w kwocie wyższej od należnej
· zwroty podatku otrzymane nienależnie lub w kwocie wyższej
· nadmiernie lub nienależnie pobrane wynagrodzenie płatników i inkasentów

2/ Powstanie zob.pod.
-ex lege (ZASADA)
- z mocy doręczonej podatnikowi decyzji konstytutywnej wydanej przez org.pod. lub inny uprawniony (WYJĄTEK)
* w konkretnym podatku mogą występować oba – powstaje ex lege, na mocy decyzji jako sankcja prpod.

3/ Decyzje określające zobowiązanie (zaległość podatkową) -gdy powstaje ex lege, też mogą być wydawane decyzje org.pod. – deklaratoryjne, określają wielkość zobowiązania (zal.pod.)
-wydawane przed i po powstaniu zob.pod. (w Polsce nie ma tych przed ex lege)
- samodzielne obliczanie kwoty podatku przez podatnika ryzykowne – ewolucja w stronę decyzji przed powstaniem zob.pod. jako decyzji informacyjnych

2/ Ustawowy charakter – tylko ustawy podatkowe:
- nie może być zniesiony lub przekształcony czynn.pr., umową, dec.adm., wyrokiem sądu
- nie można znieść lub przekształcić inną ustawą
- powstaje ex lege i już nie wygasa – może się przekształcić w zob.pod. lub zwrot pod.
- uchylenie przez uchylenie ustawy podatkowej, która go nałożyła

3/ Domniemanie powszechnej znajomości obowiązków podatkowych – podatnik, jak i org.pod. wiedzą o fakcie powstania ob.pod. – zaistnienie przesłanek:
- podmiotowych – określony podmiot spełnia kryteria podatnika danego podatku
- przedmiotowe: zaistnieją fakty, zdarzenia, z kt. prawo wiąże powstanie obowiązku pod.
* czasem może być niedostrzeżony – zgłoszenie obowiązku podatkowego – podatnik do org., ale zanika ta instytucja

4/ Skutki braku powstania ob.pod. – zob. podatnika nie istnieje, wpłata podatku jest nadpłatą i odwrotnie, gdy brak ob.pod., a otrzymano zwrot podatku – nie jest to zaległość, ale obowiązkowy zwrot (w Polsce traktowana na równi z zaległością)

2/ Klasyfikacja przedmiotowa podatków – ze względu na przedmiot i pod.opod.; dwa warianty:
- trójdzielna – podatki: wydatkowe, dochodowe, majątkowe
- czwórdzielna: + obrotowe

“opodatkowanie wydatków” – wg trójdzielnej rozumiane jako bezpośrednie (gdy podatnikiem jest wydatkujący) jak i pośrednie (gdy podatnikiem jest podmiot na rzecz którego wydatek ten jest ponoszony) – nie jest to to samo i lepszy jest wariant czwórdzielny

· obrotowe – przedmiotem opod. są określone czynności, o charakterze gosp. lub powtarzalne, które powodują uzyskanie obrotu (VAT, akcyza, od gier, importu towarów i usług, czynności cywilnopr.) – z reguły są pośrednie i przerzucalne, faktycznie obciążają nabywców towarów i usług
· dochodowe – bezpośrednie, przedmiotem opod. jest dochód podatnika; w Polsce pod. od os.fizycznych i pod. dochodowy od os.pr.(+ jednostek org. bez os.pr.)
· majątkowe – pod.opod. są niektóre elementy majątku (określony stan majątku na określoną datę lub przyrost majątku, gdy jest nieodpłatny i niezależny)
· wydatkowe – pod.opod. jest wartość wydatku, nawet sam fakt jego poniesienia; rzadkość
· konstrukcje mieszane – w jednym podatku występują elementy różnych przedmiotów i podstaw opodatkowania

3/ wg dochodów poszczególnych budżetów:
- podatki państwowe – dochód budżetu państwa, w państwach federacyjnych:
- dochód budżetu federacji
-dochód poszczególnych krajów związkowych
- podatki samorządowe – dochód budżetu j.s.t.

* instrumenty redystrybucji dochodów podatkowych zawarte w konstrukcji danego podatku:
- udziały poszczególnych sam.teryt. w podatkach państwowych (i odwrotnie)
- dodatki samorządowe do podatków państwowych (i odwrotnie)
( w Polsce tylko udziały budżetów sam.ter. w podatkach państwa)